Ngán biển Quảng Ninh: Đặc sản độc đáo hấp dẫn du khách

Ngán biển Quảng Ninh là gì?

Nói đến đặc sản Quảng Ninh, ngoài tôm, cua, mực, bề bề, sá sùng hay chả mực Hạ Long, ngán biển cũng là cái tên không thể thiếu. Ngán là loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, thường sinh sống ở những vùng nước mặn và nước lợ ven biển. Do hình dáng bên ngoài khá giống ngao nên nhiều du khách lần đầu nhìn thấy dễ nhầm lẫn giữa ngán và ngao.

Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ và thưởng thức trực tiếp, bạn sẽ nhận ra ngán có phần thịt dày hơn, vị đậm hơn và mùi thơm đặc trưng hơn. Thịt ngán khi chế biến đúng cách giữ được độ ngọt tự nhiên, hơi dai nhẹ và có hậu vị biển rất rõ. Đây cũng là lý do ngán thường được xếp vào nhóm hải sản đặc sản thay vì chỉ là món ăn phổ thông.

Ngán xuất hiện tại nhiều vùng biển của Quảng Ninh, trong đó có Hạ Long, Vân Đồn, Cẩm Phả và một số khu vực ven biển khác. Việc khai thác ngán không dễ vì chúng thường sống vùi trong lớp bùn cát. Theo kinh nghiệm của ngư dân địa phương, mùa hè và mùa thu là thời điểm thuận lợi hơn để đánh bắt ngán. Vào mùa đông, ngán thường nằm sâu hơn dưới cát nên việc tìm kiếm khó khăn, khiến nguồn hàng khan hiếm và giá bán có thể cao hơn.

Vì sao ngán biển được nhiều người yêu thích và có giá cao?

Ngán biển được yêu thích trước hết bởi hương vị riêng biệt. Dù có hình dáng tương tự ngao, ngán lại cho cảm giác ăn đậm đà hơn, thịt chắc hơn và mùi thơm rõ hơn sau khi hấp, nướng hoặc nấu cháo. Đây là loại hải sản không cần chế biến cầu kỳ vẫn có thể tạo nên món ăn hấp dẫn.

Bên cạnh hương vị, giá trị dinh dưỡng cũng là yếu tố khiến ngán được đánh giá cao. Nhóm nhuyễn thể hai mảnh vỏ nói chung là nguồn thực phẩm giàu protein, khoáng chất và một số vi chất quan trọng. Cơ sở dữ liệu FoodData Central của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ ghi nhận nhóm nghêu, sò và nhuyễn thể ăn được có chứa protein cùng nhiều khoáng chất cần thiết cho khẩu phần ăn. Các nghiên cứu dinh dưỡng về nhuyễn thể biển cũng cho thấy nhóm thực phẩm này thường có protein chất lượng cao, khoáng chất và hàm lượng chất béo thấp hơn nhiều loại thực phẩm động vật khác.

Trong kinh nghiệm ẩm thực địa phương, ngán thường được xem là món ăn bồi bổ sức khỏe, phù hợp để đổi vị trong bữa ăn hải sản. Tuy nhiên, giống như các loại hải sản khác, người có tiền sử dị ứng hải sản, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền nên lựa chọn địa chỉ chế biến uy tín và sử dụng với lượng phù hợp.

Ngoài giá trị dinh dưỡng, sản lượng khai thác hạn chế cũng làm cho ngán có giá thành cao. Không phải thời điểm nào ngán cũng có nhiều, không phải nhà hàng nào cũng sẵn nguồn ngán tươi. Vì vậy, khi đến Quảng Ninh đúng mùa và gặp được ngán ngon, nhiều du khách thường xem đây là trải nghiệm ẩm thực rất đáng thử.

Các món ăn ngon từ ngán biển Quảng Ninh

Với nguyên liệu là ngán biển, người dân Quảng Ninh có thể chế biến thành nhiều món ăn đặc sắc. Mỗi món lại thể hiện một cách cảm nhận khác nhau về vị ngọt, độ dai và hương thơm tự nhiên của loại hải sản này.

Ngán hấp

Ngán hấp là cách chế biến đơn giản nhưng giữ được gần như trọn vẹn hương vị nguyên bản. Ngán sau khi rửa sạch được hấp vừa chín tới, khi ăn chấm cùng muối tiêu chanh, nước mắm gừng hoặc tương ớt tùy khẩu vị. Món này phù hợp với những người muốn cảm nhận rõ vị ngọt tự nhiên của thịt ngán.

Khi hấp ngán, người chế biến thường không để quá lâu vì thịt dễ bị dai và mất nước ngọt. Một số người còn buộc nhẹ vỏ ngán khi hấp hoặc nướng để hạn chế việc ngán mở vỏ quá sớm, làm phần nước bên trong chảy ra ngoài.

Ngán nướng

Ngán nướng là món ăn được nhiều du khách lựa chọn tại các nhà hàng hải sản ở Hạ Long, Vân Đồn và Cẩm Phả. Khi đặt lên bếp than, thịt ngán dậy mùi thơm rất đặc trưng. Vị ngọt của ngán kết hợp với chút cay nhẹ của nước chấm tạo nên cảm giác đậm đà, khác hẳn nhiều loại hải sản thông thường.

Điểm hấp dẫn của ngán nướng nằm ở hương thơm của phần nước ngán còn giữ lại trong vỏ. Khi ăn nóng, thực khách có thể cảm nhận rõ vị béo nhẹ, ngọt thanh và mùi biển rất riêng.

Rượu ngán

Rượu ngán là một trong những trải nghiệm ẩm thực độc đáo của Quảng Ninh. Người dân địa phương chế biến món này bằng cách lấy phần tiết ngán pha cùng rượu trắng. Thành phẩm có màu sắc lạ mắt, hương vị mạnh và thường được giới thiệu như một đặc sản chỉ nên thử khi bạn muốn khám phá sâu hơn văn hóa ẩm thực vùng biển.

Để pha rượu ngán, người làm phải tách vỏ khéo léo để lấy được phần tiết mà không làm vỡ hoặc hao hụt. Đây là công đoạn cần kinh nghiệm vì nếu thao tác không cẩn thận, hương vị và màu sắc của rượu sẽ không đạt như mong muốn. Do là đồ uống có cồn, du khách chỉ nên thưởng thức vừa phải và không sử dụng khi phải lái xe hoặc tham gia các hoạt động cần sự tỉnh táo.

Cháo ngán

Cháo ngán là món ăn quen thuộc trong ẩm thực Hạ Long. Cách nấu phổ biến là sơ chế ngán, tách lấy thịt, băm nhỏ rồi xào nhanh cùng hành phi trước khi cho vào cháo. Phần cháo được nấu nhừ, khi gần ăn mới cho ngán vào để giữ độ ngọt và tránh làm thịt bị dai.

Cháo ngán có vị ngọt thanh, thơm và dễ ăn. Món này đặc biệt phù hợp vào những ngày thời tiết se lạnh hoặc khi du khách muốn thưởng thức một món hải sản nhẹ bụng hơn so với đồ nướng, lẩu hoặc các món nhiều dầu mỡ.

Gỏi ngán

Gỏi ngán là món ăn có hương vị tươi mát, thường kết hợp thịt ngán đã sơ chế với hoa chuối, rau thơm, lạc rang và nước trộn chua ngọt. Sự kết hợp giữa vị ngọt của ngán, độ giòn của hoa chuối và mùi thơm của rau gia vị tạo nên món ăn hấp dẫn trong các bữa tiệc hải sản.

Món gỏi này thường phù hợp với những người thích vị thanh, chua nhẹ và muốn đổi món sau khi đã thưởng thức các món hấp, nướng quen thuộc.

Kinh nghiệm thưởng thức ngán biển khi đến Quảng Ninh

Để thưởng thức ngán ngon, du khách nên ưu tiên các nhà hàng hải sản uy tín, có nguồn hải sản tươi và chế biến tại chỗ. Ngán tươi thường có mùi biển tự nhiên, vỏ chắc, thịt không bị bở và khi nấu lên giữ được vị ngọt rõ.

• Nên hỏi trước nhà hàng về tình trạng ngán tươi trong ngày vì không phải lúc nào cũng có sẵn.
• Người mới ăn lần đầu nên thử ngán hấp hoặc ngán nướng trước để cảm nhận hương vị nguyên bản.
• Nếu muốn ăn nhẹ và dễ tiêu, cháo ngán là lựa chọn phù hợp.
• Rượu ngán là đặc sản độc đáo nhưng cần sử dụng điều độ vì đây là đồ uống có cồn.
• Người có tiền sử dị ứng hải sản nên thận trọng khi dùng các món từ ngán.

Câu hỏi thường gặp về ngán biển Quảng Ninh

Ngán biển khác ngao như thế nào?

Ngán có hình dáng tương đối giống ngao nhưng phần thịt thường dày hơn, vị đậm hơn và hương thơm rõ hơn khi chế biến. Đây cũng là lý do ngán thường có giá cao hơn nhiều loại nhuyễn thể phổ biến.

Mùa ngán ngon nhất là khi nào?

Theo kinh nghiệm của ngư dân địa phương, mùa hè và mùa thu là thời điểm thuận lợi hơn để khai thác ngán. Vào mùa đông, ngán thường vùi sâu dưới cát nên khó bắt hơn.

Ngán biển Quảng Ninh có đắt không?

Ngán là loại hải sản có giá tương đối cao do sản lượng không nhiều, khai thác khó và nhu cầu thưởng thức tại các nhà hàng hải sản khá lớn.

Đến đâu ở Quảng Ninh có thể thưởng thức ngán?

Du khách có thể tìm các món từ ngán tại nhiều nhà hàng hải sản ở Hạ Long, Vân Đồn, Cẩm Phả, Móng Cái và các khu vực ven biển khác của Quảng Ninh.

Nguồn tham khảo

Biandolino, F., Parlapiano, I., Denti, G., Di Nardo, V., & Prato, E. (2019). Nutritional quality of edible marine bivalves from the Southern Coast of Italy, Mediterranean Sea. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences.

Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.). Mollusc culture and nutrition resources. FAO.

United States Department of Agriculture. (n.d.). FoodData Central. U.S. Department of Agriculture.

Kết luận

Ngán biển Quảng Ninh không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một phần đặc trưng trong văn hóa ẩm thực vùng biển Đông Bắc. Từ ngán hấp, ngán nướng, cháo ngán đến rượu ngán và gỏi ngán, mỗi món ăn đều mang đến một cách cảm nhận khác nhau về hương vị của biển Quảng Ninh.

Nếu có dịp ghé Hạ Long, Vân Đồn, Cẩm Phả hoặc các vùng biển của tỉnh Quảng Ninh, bạn nên thử ít nhất một món từ ngán để cảm nhận rõ hơn sự phong phú của đặc sản địa phương.